Wat te doen in Naarden, Noord-Holland: 10 tips!

Naarden is de best bewaarde vestingstad van Nederland en heeft flink wat verrassingen in petto. Het stadje tussen Amsterdam en Amersfoort is beroemd om de stervormige fortificaties die je meteen ziet als je een blik werpt op de kaart. Stevige bastions steken er aan zes kanten uit en de hele vesting is omringd door dubbele omwallingen en grachten.

Die grachten werden in de 17e eeuw aangelegd als onderdeel van de Hollandse Waterlinie, dat in 2021 door Unesco tot werelderfgoed is uitgeroepen. Naarden was onderdeel van die 85 kilometer lange verdedigingslinie om de vijand op afstand te houden. De militaire vesting in Naarden moest vooral Amsterdam beschermen, door de strategische ligging pal ten zuiden van de hoofdstad.

Dat maakt Naarden op zich al uniek, maar eenmaal binnen de vestingmuren lijkt het alsof je op een filmset bent beland. De smalle beklinkerde straatjes en oude monumentale gebouwen roepen de sfeer op van vervlogen tijden. De grootste attractie is eigenlijk gewoon het decor zelf, maar er is óók veel te beleven. Bezoek het Vestingmuseum voor een kennismaking met het bewogen verleden en kom alles te weten over kilo’s, gewichten en meters in het Weegschaalmuseum.

Werp in de Grote Kerk een blik op het gewelfde plafond, de ‘Sixtijnse kapel’ van het noorden. Voor wat filosofisch inzicht mag je het Comenius Museum niet overslaan, terwijl je frisse lucht kunt happen rond het moeraslandschap van het Naardermeer. En dankzij de beroemde inwoner en interieurontwerper Jan des Bouvrie is het ook goed shoppen en culinair genieten in Naarden. Wil je meer weten over alle bezienswaardigheden? Hier vind je 10 tips wat te doen in Naarden!

Bezoek het Nederlands Vestingmuseum

Een bezoek aan het Nederlands Vestingmuseum zou bovenaan je lijstje moeten staan als je alles wilt weten over de vestingstad. Het museum bevindt zich in de meest zuidelijke van de zes bastions (de sterpunten) en laat zien hoe Naarden eeuwen geleden werd verdedigd. Bastion ‘Turfpoort’ werd gebouwd van 1675 tot 1685 en huisvestte soldaten die het opnamen tegen de vijanden uit het oosten.

Tot eind 19e eeuw was het bastion nog als militair fort in gebruik en daardoor verkeert het nog bijna in de oorspronkelijke staat. Het museum bestaat uit verschillende delen binnen en buiten. Zo kun je zien hoe de soldaten leefden in de kazematten: donkere gemetselde tunnels met muren tot 2 meter dik. Hierin konden ze zich verschuilen voor kogels en bommen.

Bovenop die kazematten liggen metershoge aarden wallen waar je een prachtig uitzicht hebt over de vestingwerken (samen met de geiten die er rondlopen). Hier en daar staan nog kanonnen, ook uit de tijd van Napoleon die de vesting op 21 oktober 1811 kwam inspecteren. Je kunt een kruitkamers bekijken en de gewelfde kelders waar de kanonnen stonden opgeslagen.

In die kelders is een expositie te zien met onder meer uniformen, vuurwapens, documenten en andere militaire objecten. Een topstuk is het postduifbriefje. Tijdens het Beleg van Naarden in 1914 was het versturen van briefjes per postduif de enige manier voor de inwoners van Naarden om contact te maken met de buitenwereld.

Ook bijzonder is de radar brancard, die door een Nederlandse legerarts is uitgevonden in 1869. Deze brancard is opgehangen tussen twee grote wielen op een verend frame, zodat gewonden niet zoveel door elkaar werden geschud tijdens het vervoer vanaf het slagveld. Het museum is maandag gesloten. Adres: Westwalstraat 6, 1411 PB Naarden. Website: www.vestingmuseum.nl

Beklim de Grote Kerk

Midden in het vestingstadje staat de Grote Kerk of Sint-Vituskerk, een van oudste en belangrijkste monumenten van Naarden. De kerk is ingewijd in 1479 in een tijd dat Naarden de hoofdstad was van het Gooi en nog direct aan zee lag, met een bloeiende lakenindustrie. Daarom is de kerk nogal groot uitgevallen.

Uniek is het beschilderde tongewelf over de hele lengte van het gebouw, op een hoogte van 25 meter. Op 22 panelen is het lijdensverhaal van Jezus afgebeeld. De plafondschildering staat bekend als ‘de Sixtijnse kapel van het noorden’ en is al in 1518 aangebracht. Door het loslaten van de verf is het kunstwerk van 2024 tot 2026 minutieus gerestaureerd.

Van april tot en met oktober kun je de toren beklimmen waar je op het hoogste punt van Naarden (45 meter) geniet van een weids uitzicht over de vestingstad en het Gooi. Alleen met een torengids kun je via 235 treden omhoog. Kaartjes zijn te koop in het bezoekerscentrum De Gele Loods. In de kerk vinden ook concerten, tentoonstellingen en stille disco-avonden plaats. Adres: Marktstraat 13, 1411 CX Naarden. Website: www.grotekerknaarden.nl

Stadhuis van Naarden

Het Stadhuis van Naarden is een van de mooiste gebouwen van de stad, met de schitterende trapgevel in Hollandse renaissancestijl. Het monument is gebouwd in 1601 en tot 2016 vonden hier nog raadsvergaderingen plaats. Toen fuseerde Naarden met Bussum en kwamen de bestuurders en raadsleden daar bijeen.

In Naarden is het stadhuis wel nog altijd een populaire trouwlocatie, maar van eind maart tot eind oktober kun je het ook in de weekenden bezoeken. Het stadhuis is omgedoopt tot Huis van de Stad Naarden waar je het fraaie interieur kunt bewonderen. Meest bijzonder is de met schilderijen ingerichte Schepenzaal waar jarenlang recht werd gesproken.

Neem ook een kijkje in de Burgerzaal, de Burgemeesterskamer en de Wethouderskamer. Op de Stadhuiszolder kun je elke zondagochtend meedoen aan een sessie yin yoga onder middeleeuwse balken waaraan geen spijker te pas is gekomen. Adres: Marktstraat 22, 1411 EC Naarden. Website: www.huisvandestadnaarden.nl

Wandel onder de Utrechtse Poort

Je meest statige entree (als voetganger of fietser) maak je via de Utrechtse Poort aan de zuidkant van Naarden. De poort staat tussen twee vestingwallen en dateert uit 1877. Eerder stond er al een poort uit 1680, maar die is afgebroken om plaats te maken voor de nieuwe.

De Utrechtse Poort is de enige overgebleven stadspoort van Naarden en wees de weg naar de stad Utrecht, zoals de naam al aangeeft. Vroeger reed hier zelfs de Gooische Tram onderdoor, een tramlijn die Amsterdam met Laren verbond. In 1939 was de laatste rit.

Aan de kant van de binnenstad is de poort rijk versierd met torentjes en een sculptuur van een leeuw met zwaard en pijlen boven de ingang. In de vleugels bevonden zich vroeger wachtlokalen. Naarden had ook nog de Amsterdamse Poort aan de noordkant, maar die is in 1915 gesloopt.

Loop binnen bij de Gele Loods

Vlakbij de stadspoort staat een kittig gebouwtje dat bekendstaat als de Gele Loods. Dit is het bezoekerscentrum van Vesting Naarden waar je meer te weten komt over de geschiedenis en bezienswaardigheden in de stad. Je kunt het als startpunt gebruiken en routes opvragen voor wandel- en fietstochten, want de loods functioneert tevens als VVV-kantoor.

Elke tweede zondag van de maand begint hier om 14.00 uur een stadswandeling van 1½ uur onder begeleiding van een gids. In de Gele Loods is ook een tentoonstelling te bekijken over Naarden en de Nieuwe Hollandse Waterlinie die tussen 1815 en 1940 werd gebouwd. Bij een aanval door de vijand kon daardoor een groot gebied onder water worden gezet. De toegang tot de expo is gratis. Adres: Rijsdaelplein 10, 1411 RD Naarden. Website: www.geleloods.nl

Wandel over de vestingwallen

Rondom de vesting liggen hoge stadswallen en een brede vestinggracht. Over een stuk van die wallen kun je wandelen, zodat je uitzicht hebt op de oude stad (aan de ene kant) en de weilanden (aan de andere kant).

Op verschillende plekken kun je omhoog, zoals bij de trap achter de Gele Loods of aan het eind van de Kloosterstraat. Wil je rondom de hele vesting wandelen, dan ben je zo’n 5 kilometer onderweg. Een hike is het mooist bij zonsopgang of zonsondergang, als de zon tussen de bomen schijnt.

Bewonder Naarden vanaf het water

Naarden lijkt gemaakt om vanaf het water te bekijken, dus waarom niet in een boot stappen? Bij de Gele Loods kun je tickets kopen voor een vestingvaart die je langs stadsmuren, grachten en vestingwallen voert. Je komt ook bij de omliggende natuur en Fort Ronduit, dat net iets buiten de vesting aan de noordkant van Naarden ligt.

Tijdens de rondvaart van een uur vertelt een enthousiaste schipper leuke anekdotes over Naarden. Dit is een leuke activiteit als je wat met kinderen wilt doen, maar let wel op dat je in een open boot zit op houten banken. Trek wat warms aan op koudere dagen. Je kunt mee met een vestingvaart van april tot en met oktober en er zijn twee tot vier afvaarten per dag, Je stapt op bij een steiger tegenover het Arsenaal. Meer informatie: www.geleloods.nl

Weegschaalmuseum

Heb je je weleens afgevraagd waar de ‘kilo’ en de ‘meter’ vandaan komen? Loop dan even binnen bij het Weegschaalmuseum, waar alles uit de doeken wordt gedaan over de ontstaansgeschiedenis van meten en wegen. Je ziet er historische weeg- en meetinstrumenten en uiteraard een collectie zeldzame weegschalen. Tegelijkertijd kom je interessante feitjes te weten, zoals: is een kilo op de maan nog steeds een kilo?

Dit heerlijke eigenzinnige museum is gevestigd in het 14e-eeuwse Spaanse Huis, dat een beruchte geschiedenis kent in Naarden. In 1572 werden hier namelijk 700 tot 800 inwoners van Naarden vermoord door de Spanjaarden tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Dit was een van de meest gruwelijke gebeurtenissen die ooit in het vestingstadje heeft plaatsgevonden. Adres: Turfpoortstraat 27, 1411 Naarden. Website: www.weegschaalmuseum.nl

Shoppen bij Het Arsenaal

Voor chique shoppen en de nieuwste woontrends ga je naar Het Arsenaal aan de rand van het stadje. Dit is een voormalige opslagplaats uit 1688 die nog tot de jaren tachtig in gebruik was voor het opslaan van wapens en munitie. Het monumentale pand werd daarna jarenlang verwaarloosd, totdat Jan en Monique des Bouvrie het opkochten om het ‘ingedutte’ Naarden wat nieuw elan te geven.

Zij wilden als een van de eerste in Nederland een designcentrum opzetten waar alles onder één dak te vinden is. Het is nu een hotspot voor interieurdesign, maat in de loop der jaren kwamen er steeds meer andere winkels bij. Zo kun je er nu ook terecht voor fashion, juwelen, beauty en lifestyle. Of wat dacht je van Outdoor Shutters als je op zoek bent naar een stijlvol luik voor je raam?

Daarnaast kun je er goed lunchen, borrelen of dineren, met een brasserie en restaurant. Ook Studio des Bouvrie is er nog steeds, als vlaggendrager van Het Arsenaal. Na het overlijden van Jan in 2020 wordt de ontwerpstudio voortgezet door Monique en haar kinderen. Adres: Kooltjesbuurt 1, 1411 RZ Naarden. Website: www.hetarsenaal.nl

Maak een uitstapje naar het Naardermeer

Als je nog tijd hebt om wat te doen buiten het vestingstadje moet je zeker een uitstapje maken naar het Naardermeer. Dit is een prachtig plassengebied met rietkragen, moerasbossen, slootjes en hooilanden. Het oase van rust waar zeldzame dieren leven als de otter en de purperreiger. En dat zo dichtbij de stad!

Grappig feitje: het Naardermeer is het eerste beschermde natuurgebied van Nederland, dat in 1906 werd opgericht door Natuurmonumenten. Die vereniging ontstond een jaar eerder, in 1905. Het merenmoeras is een klassieker voor wandelen en vogels spotten, maar je kunt het gebied ook in 2½ uur doorkruisen met een fluisterbootje. Het bezoekerscentrum ligt slechts 3 kilometer buiten de vesting. Adres: Meerkade 2, 1412 AB Naarden. Website: www.natuurmonumenten.nl

Wat te doen in Naarden: praktische tips

Overnachten in Naarden

Op het gebied van accommodatie is er niet zoveel keuze in Naarden. In het vestingstadje zelf is slechts één hotel en er zijn een paar bed & breakfasts. In de omgeving is wel meer om te kiezen, met hotels en andere accommodatie in nabijgelegen plaatsen als Bussum, Hilversum en Laren.

Je kunt natuurlijk een slaapplek zoeken in Amsterdam en van daaruit een tripje maken naar Naarden. Ook vakantiehuizen zijn er volop in het Gooi, in een meer landelijke omgeving. Ongeveer 10 minuten rijden ten noorden van de vestingstad ligt vakantiepark Marinaparcs Naarden, met uitzicht op de jachthaven. De bijzondere accommodaties variëren van een havenlodge en safaritent tot een tinywagon of woonboot.

Handig qua locatie is Vesting Hotel Naarden tegenover het stadhuis en de Grote Kerk. Het is een redelijk luxe 4-sterrenhotel met 14 kamers in allerlei soorten. Je kunt slapen in een bedstee op zolder onder middeleeuwse balken of in een comfortabel appartement dat geschikt is voor het hele gezin of een groep vrienden. Het hotel heeft een restaurant waar je terechtkunt voor ontbijt, lunch of diner en dat zichzelf promoot als ‘de huiskamer van Naarden’. ► Boek een overnachting in Vesting Hotel Naarden vanaf € 134

Uitstekende reviews heeft Room One-Twenty-One schuin tegenover de Utrechtse Poort. Dit is een sfeervolle breakfast waar je de keus hebt uit een luxe kamer of een appartement met balkon – beide met uitzicht! Verwacht een gastvrije ontvangst en een voortreffelijk ontbijt. ► Boek een overnachting in Room One-Twenty-One vanaf € 131

Eten en drinken in Naarden

Voor lekkere koffie met wat lekkers ga je naar Coffee Culture (www.coffeeculture.nl) om de hoek van het stadhuis. Bij mooi weer kun je een plekje zoeken op het terras en ze hebben een winkel met cadeaus, gadgets en koffiedingen. Coffee Culture heeft trouwens ook een vestiging op het station Naarden-Bussum.

Ga voor een gezellige lunch in een fashionable omgeving naar Bajolie (www.bajolie.nl) in Het Arsenaal, met verschillende salades en sandwiches op de kaart. Ben je in voor een avondje fine dining? Je hoeft Het Arsenaal niet te verlaten als je een tafeltje reserveert bij restaurant SEAson (www.season-arsenaal.nl).

Interieurontwerper Jan des Bouvrie heeft het restaurant eigenhandig onder handen genomen. Zoals de naam al aangeeft (SEA) staan hier vooral visgerechten op de kaart. Het chic SEAson heeft een aanbeveling van Michelin en geldt als een van de beste restaurants van Naarden.

Voor een lokaal souvenir kun je even binnenstappen bij Ruijsdael Wijnen & Sterker (www.ruijsdael.nl). Hier vind je talloze Gooise streekproducten, van Gooisch ambachtelijke fijne mosterd tot Gooische matrasjes (stukjes chocola).

Reizen naar Naarden

Naarden ligt in het uiterste zuidoosten van de provincie Noord-Holland tussen Amsterdam en Amersfoort. Met de auto is de vestingstad uitstekend te bereiken, want vanaf de snelweg A1 ben je er zo. Je kunt gratis parkeren op parkeerterrein Bastion Nieuw Molen (op een van de sterpunten). Hier vandaan ben je in een paar minuten in de oude binnenstad.

Ook op het Adriaan Dortsmanplein is een gratis parkeerplaats binnen de vestingwallen. In de straatjes in het oude centrum heb je de blauwe parkeerschijf nodig en mag je maximaal 1 uur parkeren. Net buiten het vestingstadje aan de zuidkant ligt parkeerterrein Abri, ongeveer 7 minuten lopen van de Utrechtse Poort.

Maak je gebruik van het openbaar vervoer? Dan kun je de trein pakken naar station Naarden-Bussum, dat eigenlijk in de zuidelijke stad Bussum ligt. Er zijn directe verbindingen met onder meer Amsterdam CS (24 minuten), Utrecht (22 minuten), Amersfoort (23 minuten) en Almere (15 minuten).

Je komt aan op een bakstenen stationsgebouw uit 1925 dat doorgaat voor een architectonisch hoogstandje. Dit is namelijk het oudste station van Nederland met een plat dak. Vanaf het station is het een halfuur lopen naar de vestingwallen van Naarden, maar je kunt ook de bus nemen (10 minuten). Of huur een OV-fiets op het station.

Voor meer informatie over de bezienswaardigheden in Naarden kun je kijken op de officiële website van het toeristenbureau Gooi & Vecht: www.visitgooivecht.nl

Voor het laatst bijgewerkt op 18 februari 2026. Als je aanvullingen, tips of opmerkingen hebt over wat te doen in Naarden, Noord-Holland, Nederland, kun je dat laten weten via het contactformulier. Foto’s © Wereldreizigersclub; Booking.com; Depositphotos.com.