Kwallenbeet

Het kan iedereen gebeuren: ben je lekker aan het zwemmen in de zee, neemt een kwal je te grazen. Zonder dat je het door hebt, kan je lichaam in aanraking komen met de tentakels van het beest. Het leidt tot een steek en een pijnlijk en branderig gevoel. Het lijkt een beetje alsof je in aanraking bent gekomen met een brandnetel. En hoewel we het hebben over een ‘kwallenbeet’, bijten kwallen niet. Je wordt gestoken als je huid contact maakt met de netelcellen die aan de buitenkant van de tentakels zitten. Deze netelcellen bevatten gif die in je lichaam wordt gespoten.

Op je huid ontstaan jeukende rode plekken, zwellingen of kleine rode bultjes. In de meeste gevallen is een kwallenbeet relatief onschuldig en eenvoudig te behandelen. Dat geldt zeker voor de kwallen die je in de Europese wateren tegenkomt.

Heb je na een kwallenbeet te maken met ernstige gevolgen, zoals een hartritmestoornis, koorts, braken, ademhalingsproblemen, shock, duizeligheid of bewustzijnsverlies, dan moet je meteen de ambulance bellen. Het kan zijn dat je allergisch bent voor kwallen.

Behandeling van een kwallenbeet

Bij een kwallenbeet moet je niet wrijven, want daardoor kun je het gif verspreiden. Meestal verdwijnen de klachten vanzelf binnen een kwartier. Douchen of onderdompelen in zo heet mogelijk water (van 45 °C) kan de pijn verminderen. Is er geen heet water aanwezig, spoel de plek dan af met zout zeewater (nooit met zoet water, daardoor kan de gif juist verder verspreiden). Verwijder eventuele resten van tentakels van je huid, het liefst met een pincet of een handschoen. Gebruik geen handdoek om de resten eraf te halen.

Voor de behandeling van een kwallenbeet kun je ook azijn gebruiken. Neem wel keukenazijn, en geen schoonmaakazijn. Azijn kan de stekende delen van de tentakels (de nematocysten) inactief maken en de klachten verminderen. Maak de gestoken plek schoon met azijn en blijf de azijn er 15 tot 30 minuten op deppen. Het Engelse woord voor azijn is vinegar, en misschien hebben ze dat wel in een strandtent of een restaurant bij het strand. Spoelen met urine kun je beter achterwege laten, dat zou de klachten alleen maar erger maken.

Je kunt de huid met een jeukstillende zalf behandelen om de klachten wat te verminderen. Je kunt bij een strandhulppost informeren of ze daar zalf aanwezig hebben. Hieronder staan producten die je bij een kwallenbeet kunt gebruiken:

  • Aspivenin
    Vacuümpompje voor insectenbeten en steken. Dit pompje zuigt een groot deel van het gif op dat de kwal in de bloedbaan heeft gespoten. Verkrijgbaar bij apotheek en drogist.
  • Azaron
    Bij jeuk en pijn door aanraking met kwallen en insectenbeten. Heeft een plaatselijk verdovende werking bij pijn en jeuk. Azaron is verkrijgbaar als crème of stick en verkrijgbaar bij de drogist.
  • Nestosyl
    Een crème ter verlichting van plaatselijke kortdurende jeuk en insectenbeten. Verkrijgbaar bij de drogist.
  • Prrrikweg Gel
    Een gel ter verzorging van de huid bij insectensteken en kwallenbeten. Homeopathisch middel, vervaardigd door VSM.

Gevaarlijke kwallen

Bij steken van sommige tropische kwallen kan het gebruik van azijn levensreddend zijn. De zogeheten dooskwal is bijzonder giftig en kan mensen doden. Dit beest komt voor in de Indische Oceaan en Stille Oceaan, in de tropische zeeën nabij Australië en Zuidoost-Azië. Bij een steek door de dooskwal, moet je direct het plaatselijke alarmnummer bellen.

Een steek van een zogeheten Portugees oorlogsschip is ook geen pretje. Dit is een verzameling giftige poliepen die eruitziet als een kwal. Een kwallenbeet is niet zo vaak dodelijk, maar een aanraking levert wel een reeks zeer pijnlijke steken op. De pijn na een steek kan in het ergste geval leiden tot een hartstilstand of een hartaanval. Het Portugees oorlogsschip leeft vooral in tropische wateren, al worden ze soms ook voor de kust van Zuid-Europa gesignaleerd. Bij populaire stranden gaan de autoriteiten de kwallen met netten vangen om de badgasten te beschermen. Na een aanraking met een Portugees oorlogsschip kun je beter géén zeewater gebruiken om de plek schoon te spoelen, hebben wetenschappers in 2017 vastgesteld. Gebruik in dit geval ook azijn, luidt het advies.

Over kwallen die zijn aangespoeld en op het strand liggen, hoef je je niet zo’n zorgen te maken. Die zijn in het algemeen dood en dus ongevaarlijk. Dat betekent natuurlijk niet dat je ze moet aanraken, want het gif in de tentakels kan nog actief zijn.

Handige websites over kwallen

Kwallenradar
Actuale kwallenradar en verwachtingen voor het aantal kwallen voor de Nederlandse kust. Ook kwallennieuws over de kusten elders in Europa. Tevens verkrijgbaar als mobiele app. Website: www.kwallenradar.nl

Stichting Anemoon
Organisatie van vrijwilligers voor onderzoek in het mariene milieu. Op de website staat een overzicht van kwallen in het Noordzeegebied. Website: www.anemoon.org

Lees hieronder verder voor nog meer handige reistips voor gezondheid op reis:

Gezondheid op reis

Gele koortsQua gezondheid is het belangrijk goede voorbereidingen te treffen voordat je op reis gaat. Ook tijdens de reis kun je er veel aan doen om ziektes te vermijden. Hier vind je tips over zaken als vaccinaties, malaria, gele koorts, kwallenbeten, maag- en darmklachten, teken, reisziekte, water en waterfilters. Lees hier alles over gezondheid op reis

Kakkerlakken op reis

Urrrrgh, een kakkerlak! Vooral in tropische landen is het even schrikken, als je net bent aangekomen en meteen zo’n bruin gevaarte door de badkamer ziet schieten. Ze zijn op vakantie ook een maatje groter dan thuis. Hier tien tips hoe om te gaan met kakkerlakken op reis

Medicijnen meenemen op reis

Het meenemen van medicijnen op reis is niet altijd even makkelijk. Ten eerste moet je ervoor zorgen dat de medicijnen goed houdbaar blijven tijdens je vakantie. Daarnaast heb je te maken met strikte regels in verschillende landen. Lees hier de tips over medicijnen meenemen op reis

Voor het laatst bijgewerkt op 2 augustus 2018. Als je aanvullingen, tips of opmerkingen hebt over een kwallenbeet, kun je dat laten weten via het contactformulier.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Protected by WP Anti Spam