Vakantie in Vilnius, Litouwen

Een vakantie in Vilnius beleef je in de ‘g-spot’ van Europa, zo zei het VVV-kantoor smuilend tijdens een geruchtmakende reclamecampagne van enkele jaren geleden. De hoofdstad van Litouwen is moeilijk te vinden, maar als je er eenmaal bent, is het er geweldig.

Zó moeilijk is Vilnius echter niet meer te vinden tegenwoordig. Vilnius is goed bereikbaar en het logische beginpunt van een vakantie in Litouwen, een plek met een rijke geschiedenis, een prachtig oud centrum en monumenten die herinneren aan de strijd die de Litouwers tegen tsaristische soldaten, nazi’s en Sovjets moesten leveren.

Vilnius is al sinds mensenheugenis de hoofdstad van Litouwen, ongeacht de buitenlandse agressors die de stad de afgelopen eeuwen hebben bezet. De oorsprong dateert uit de 11e eeuw, toen er op een heuvel op deze plek een houten kasteel verrees.

Gekleurde kerken

In de loop der tijd groeide Vilnius uit tot een belangrijk wetenschappelijk, economisch en cultureel centrum, waar ook vele Russen, Joden, Duitsers, Polen en zelfs Schotten hun thuis vonden. Begin 19e eeuw was Vilnius de grootste stad van Oost-Europa, na Moskou en Sint-Petersburg.

Die geschiedenis komt leven in de goed bewaard gebleven binnenstad, met een indrukwekkend geheel van meer dan 1500 gotische, renaissance, barokke en neoklassieke gebouwen, huizen en monumenten. Je kunt er wandelen door de geplaveide straatjes en de bijzondere architectuur bewonderen, koffie drinken in een van de charmante cafés en een van de vele musea bezoeken.

Er zijn alleen al 28 schitterend gekleurde kerken en kathedralen – genoeg om een dag mee te vullen tijdens je vakantie. Het is niet verwonderlijk dat het oude centrum van Vilnius in 1994 een notering kreeg op de Werelderfgoedlijst van Unesco.

Maar Vilnius is meer dan een openluchtmuseum: je vindt er ook een bruisend nachtleven, leuke boetiekjes, een creatieve en alternatieve kunstscene en grijze woonblokken uit de Sovjettijd. Het is een verbazingwekkend goedkope stad met naar verluidt het schoonste kraanwater van Europa, die geleidelijk aan van een onvindbare g-spot in een hippe hotspot is veranderd. Ga je naar Litouwen? Hier vind je alvast handige tips voor je vakantie in Vilnius.

Bezienswaardigheden in Vilnius

Presidentieel Paleis

Het glanzend witte Presidentieel Paleis (Prezidentūra) is een van de oudste en grootste gebouwen van Vilnius, waarvan de geschiedenis teruggaat tot 1387. Het was aanvankelijk de residentie van katholieke bisschoppen, maar vanaf de 18e eeuw werd het paleis betrokken door een uiteenlopende reeks van markante figuren. Onder anderen tsaar Alexander I, de Franse koning Louis XVIII, keizer Napoleon en de Poolse staatsman Józef Piłsudski hebben hier de nacht doorgebracht.

In de 17e en 18e eeuw raakte het paleis zwaar beschadigd door branden, oorlogen en vernielingen. Het huidige neoklassieke gebouw dateert uit het einde van de 18e eeuw en is sinds 1997 de officiële residentie van de president van Litouwen. Wanneer hij of zij thuis is, hangt de vlag in de top. Elke dag om 18.00 uur kun je getuige zijn van de wisseling van de wacht en elke zondag om 12.00 uur strijken en hijsen soldaten met veel ceremonie de vlag.

Tijdens gratis rondleidingen vrijdagmiddag, zaterdagochtend en zondagochtend kun je het sierlijke interieur bewonderen. Reserveren is aan te raden (zie website). Vanaf de lente tot begin oktober zijn de prachtige paleistuinen open voor publiek. Adres: 3, S. Daukanto a., Vilnius 01122, Litouwen. Website: www.lrp.lt

Boek een tour of bestel een stadspas voor Vilnius

Gediminastoren

De middeleeuwse Gediminastoren is sinds jaar en dag het symbool van Vilnius. De 48 meter hoge toren is het enige overblijfsel van het kasteel dat rond de 13e eeuw bovenop de heuvel werd gebouwd en het begin was van Vilnius als nederzetting. Het is vernoemd naar Gediminas (1275-1341), de groothertog van Litouwen die Vilnius in de 14e eeuw uitriep tot hoofdstad van zijn Rijk.

Het complex bestond oorspronkelijk uit drie kastelen, die in de loop der eeuwen tijdens verscheidene veldslagen zijn verwoest. Elke veroveraar die Vilnius in handen kreeg, plaatste zijn eigen vlag bovenop de Gediminastoren. Ook de toren zelf is niet meer compleet: hij bestond ooit uit drie verdiepingen. De huidige rode bakstenen toren bevat nu twee verdiepingen en is na de Tweede Wereldoorlog gerenoveerd.

Binnen is een museum en bovenop een uitzichtplatform waar je een panoramisch uitzicht hebt over Vilnius en omgeving. Je kunt de Gediminastoren bereiken via een steil pad op een heuvel, vanaf de kathedraal is het ongeveer 15 minuten lopen. Of je kunt het kabeltreintje nemen naar de top. Adres: Arsenalo g. 5, Vilnius 01143, Litouwen. Website: www.lnm.lt

Kathedraal van Vilnius

Het belangrijkste plein in de historische binnenstad van Vilnius is een favoriete plek om af te spreken en het domein van skaters, toeristen, ambtenaren, studenten en zwervers. Maar aan dit plein vind je ook de prachtige witte Kathedraal van Vilnius, een mooi voorbeeld van klassieke architectuur in het land. De eerste kerk stond hier al in 1387, maar de huidige kathedraal dateert uit 1783-1801.

In 1922 benoemde de paus de rooms-katholieke kathedraal tot ‘basiliek’. In de catacomben vind je een museum over de geschiedenis van de kathedraal en ook liggen er koningen en hooggeplaatste figuren begraven. Bij de kerk staat een 52 hoge klokkentoren, waar je naar boven kunt voor een mooi uitzicht over Vilnius. Adres: Šventaragio g., Vilnius 01143, Litouwen. Website: www.bpmuziejus.lt

Užupis

Užupis is een van de oudste buurten van Vilnius, met een Boheemse gemeenschap van kunstenaars en vrijzinnige inwoners die hun wijk in 1997 afscheidden van de rest van de stad en tot zelfstandige republiek uitriepen. Užupis heeft een eigen president, een eigen volkslied en zelfs een eigen grondwet, die je daar op de muren kunt lezen (merk op dat terwijl de ‘president’ van honden houdt en de ‘minister van buitenlandse zaken’ een kattenliefhebber is.).

Tijdens de Sovjettijd werd Užupis Street ook wel ‘de straat van de dood’ genoemd door het hoge misdaadcijfer. Nu is het een veilige wijk met kunstgalerieën, boetiekjes, hipster-cafés, restaurants en straatkunst op elke hoek.

Genocidemuseum

Dit museum is ongetwijfeld een van de meer ontnuchterende bezienswaardigheden in Vilnius en een must voor iedereen die geïnteresseerd is in de Sovjet-geschiedenis. Het Genocidemuseum is gehuisvest in het voormalige hoofdkwartier van de KGB, waar de Sovjets tot hun vertrek in augustus 1991 hun gruweldaden uitvoerden. Je kunt de gevangenis bezoeken met de cellen waar de dodelijke executies plaatsvonden, die er nog precies zo uitzien als op het moment dat de laatste KGB-officieren vertrokken.

Een moderne tentoonstelling vertelt de verhalen van duizenden mannen, vrouwen en kinderen die werden gevangen genomen, gemarteld en geëxecuteerd tijdens de Eerste en Tweede Wereldoorlogen en het daaruit voortvloeiende Sovjet-regime. Ook leer je hier meer over de aanhoudende strijd voor onafhankelijkheid van Litouwen. Adres: Aukų g. 2A, Vilnius 01400, Litouwen. Website: www.olkm.lt

Boek hier een tour langs het Sovjetverleden van Vilnius

Heuvel van de Drie Kruizen

Voor een van de beste uitzichten over de stad kun je een klim maken naar de Heuvel van de Drie Kruizen (Trys kryžiai), waar je ondanks de nabije drukte van de stad toch een serene rust voelt. Volgens een legende plaatsten drie monniken in de 17e eeuw drie witte kruizen op de heuvel ter nagedachtenis aan zeven monniken die in de 14e eeuw gemarteld en gedood werden.

Ze werden aan houten kruisen gebonden en in de Neris-rivier gegooid. Tijdens het Stalin-regime in de jaren ’50 zijn de kruizen weggehaald, maar in 1989 zijn drie nieuwe en moderne exemplaren teruggeplaatst. Je vindt de Heuvel van de Drie Kruizen in Kalnai Park, ten oosten van de oude binnenstad. Adres: Kalnų parkas, Vilnius 01100, Litouwen.

Poort van de Dageraad

De Poort van de Dageraad (Aušros Vartai) staat aan de zuidkant van Vilnius en is de enige van de tien middeleeuwse stadspoorten die nog overeind staat. De poort werd gebouwd tussen 1503 en 1514 en vormde onderdeel van een grote stadsmuur rond de stad. Aan de buitenkant zijn nog wat schietgaten zichtbaar.

Sinds de 17e eeuw is de stadspoort echter een van de belangrijkste religieuze monumenten in Litouwen door een icoon van de Maagd Maria in een houten kapel bij de poort. Het icoon moest aanvallers buiten de deur houden en reizigers beschermen, maar bleek ook wonderen te kunnen verrichten. Er doen verhalen de ronde over een jongetje dat weer op zijn benen kon staan na een val van de tweede verdieping en een Russische soldaat die veranderde in een vlek op de muur omdat hij de spot dreef met het Mariabeeld.

Daarmee veranderde de stadspoort ook in een pelgrimsoord, dat zowel katholieken, Grieks-orthodoxen als Russisch-orthodoxen aantrekt. In 1799 zou het Russische leger deze poort niet hebben verwoest toen ze de stadsmuur omlaag haalden, omdat ze bang waren voor de gevolgen. Of je nou een pelgrim bent of niet, iedereen mag de kapel gratis bezoeken. Adres: Aušros Vartų g. 14, Vilnius, 01303 Vilniaus m. sav., Litouwen. Website: www.ausrosvartai.lt

Paleis van de Groothertogen van Litouwen

Het Paleis van de Groothertogen was van de 15e tot de 17e eeuw de officiële residentie van de hertogen die Litouwen bestuurden. Dit was het politieke en culturele centrum van het land waar belangrijke beslissingen werden genomen en grote evenementen plaatsvonden. Begin 19e eeuw bleef er van de grandeur weinig meer over toen het paleis door de Russische tsaren werd verwoest. Na de herwonnen onafhankelijkheid van Litouwen werd het paleis tussen 2002 en 2013 weer gerestaureerd.

Het gebouw biedt nu onderdak aan het Nationaal Museum van Litouwen (Nacionalinis Muziejus Lietuvos) waar het historische en culturele erfgoed van het land te zien is. De collectie omvat onder meer archeologische vondsten, wapens, munten, traditionele kostuums en religieuze beelden. Enkele zalen zijn heringericht met historische interieurs, inclusief antieke meubels, wandtapijten en schilderijen. Adres: Katedros a. 4, Vilnius, 01143 Vilniaus m. sav., Litouwen. Website: www.valdovurumai.lt

Televisietoren van Vilnius

Het meest fantastische uitzicht over de stad heb je vanaf het observatiedek bovenin de televisietoren van Vilnius (TV bokštas). De toren is 326,4 meter hoog en daarmee is dit het hoogste bouwwerk van heel Litouwen. In Europa is de 8e hoogste tv-toren. Een lift brengt je in 45 seconden naar het observatiedek op 170 meter hoogte, waar je op heldere dagen liefst 50 kilometer ver kunt kijken.

In de bistro kun je met een drankje van het uitzicht genieten, maar iets lager is ook een ronddraaiend restaurant voor een diner met een panoramisch blik op Vilnius. Wil je wat doen voor een adrenalinestoot, maak dan een 36O°-wandeling buiten rondom de toren. Via de glazen vloer onder je tuur je de eindeloze diepte in. Niet voor types met hoogtevrees. Adres: Sausio 13-osios g. 10, Vilnius, 04347 Vilniaus m. sav., Litouwen. Website: www.tvbokstas.lt

Sint-Annakerk

Een meesterwerk van gotische architectuur is de Sint-Annakerk (Vilniaus Šv. Onos bažnyčia) in de oude binnenstad van Vilnius. Met haar sierlijke torens is het een van de mooiste kerken van de stad. De ‘Sagrada Familia’ van Vilnius werd gebouwd aan het einde van de 15e eeuw en later een paar keer uitgebreid. Wie de architect was, is tot op heden nog altijd niet precies bekend.

Dat is veelzeggend, want de Sint-Annakerk is omgeven door mythes en legenden. Het bekendste verhaal draait om Napoleon. De Franse keizer bezocht Vilnius in 1812 tijdens zijn oorlog tegen Rusland en was zo verrukt over het bouwwerk dat hij uitriep ,,Ik neem deze kerk mee naar Parijs, in de palm van mijn hand!” Naast de kerk staat de klokkentoren, maar die dateert pas uit de 19e eeuw. Adres: Maironio g. 8, Vilnius, 01124 Vilniaus m. sav., Litouwen. Website: www.vilniausonosbaznycia.net

Vakantie in Vilnius: praktische tips

Overnachten in Vilnius

Vilnius heeft verrassend veel soorten accommodatie, van internationale hotelketens en luxe boetiekhotels tot eenvoudige 2- en 3-sterrenhotels. Ook kun je een slaapplek zoeken in hostels, guesthouses, bed & breakfasts en appartementen.

Voor een stedentrip is de oude binnenstad, die lokaal bekendstaat als Senamiestis, een van de beste plekken om te verblijven. In deze wijk ten zuiden van de Neris-rivier zit je op loopafstand van bezienswaardigheden als het kathedraal en de kasteeltoren van Gediminas.

Het centrum is levendig met smalle straatjes, cafés, restaurants en een overvloed aan historische gebouwen in een mix van architectuurstijlen, van barok en gotisch tot renaissance. In de zomer kan het wel druk zijn en de prijzen van hotels liggen wel hoger dan elders in Vilnius.

Ook Naujamiestis – vertaald als ‘Nieuwe Stad’ – is een prima plek voor het zoeken van accommodatie. Deze wijk ligt net ten westen van de oude stad en heeft veel uitgaansgelegenheden, trendy cafés en appartementen. De hoofdstraat is Gedimino Prospektas. Šnipiškes is de zakenwijk van Vilnius met wolkenkrabbers en moderne winkelcentra. Deze wijk ligt aan de overkant van de rivier 20 minuten lopen van de binnenstad en is populair bij zakenreizigers.

Narutis Hotel

Een bijzonder overnachtingsadres is het Narutis Hotel, gevestigd in twee panden uit de 15e en 16e eeuw in het oude centrum tegenover de universiteit. Dit is het oudste hotel in Vilnius en een van de oudste hotels in Oost-Europa dat al in 1581 werd beschreven in een boek dat in de Duitse stad Keulen werd gedrukt. Toen stond het bekend als een herberg. De eeuwen daarna woonden er verscheidene adellijke families in de panden.

Aan het begin van de 20e eeuw werd het een officieel hotel met de naam Versalis. Door de nabijgelegen universiteit bivakkeerden hier vaak wetenschappers, kunstenaars, schrijvers en dichters. Inmiddels is het een elegant 5-sterren familiehotel met een klassieke inrichting. Elke kamer is uniek met fresco’s, muurschilderingen en originele plafonds uit de 16e eeuw. Er is een chic restaurant en de 16e-eeuwse kelders bieden nu plek aan een moderne spa met zwembad, sauna en massageruimtes. ► Boek een overnachting in het Narutis Hotel vanaf € 134

Reizen naar Vilnius

Vilnius is gemakkelijk te bereiken voor een vakantie. Luchtvaartmaatschappij Air Baltic vliegt dagelijks rechtstreeks van Amsterdam Schiphol naar de hoofdstad van Litouwen. De vliegtijd is 2 uur en 20 minuten. Je kunt ook vliegen met een overstap in bijvoorbeeld Frankfurt, Kopenhagen of Wenen.

Vluchten komen aan op Vilnius International Airport (VNO) (www.vilnius-airport.lt), de grootste en belangrijkste luchthaven van Litouwen. Het vliegveld ligt ongeveer 6 kilometer ten zuiden van het centrum van de hoofdstad.

De luchthaven beschikt over geldautomaten, geldwisselkantoren, restaurants, cafés, bars, snackbars, fastfood tenten, duty free winkels, souvenirshops, boekwinkels, elektronicawinkels en parfumerieën. Ook is er een apotheek en een speelterrein voor kinderen. Op 50 meter afstand van de passagiersterminal  kun je overnachten in Hotel AirInn Vilnius. In de aankomsthal vind je balies van autoverhuurbedrijven. Wifi is gratis beschikbaar.

Vanaf de luchthaven rijdt regelmatig een trein naar het treinstation in Vilnius, een rit van slechts 7 minuten. Vanaf de aankomsthal loop je via een overdekte voetgangerspassage naar het station. Kijk voor meer informatie op de website van spoorwegmaatschappij LTG (www.ltg.lt).

Voor meer informatie over een vakantie in Vilnius kun je ook kijken op de website van het VVV-kantoor, het Vilnius Tourist Information Center: www.govilnius.lt

Voor het laatst bijgewerkt op 5 januari 2026. Als je aanvullingen, tips of opmerkingen hebt over een vakantie in Vilnius, Litouwen, dan kun je dat laten weten via het contactformulier. Foto’s © Depositphotos.com; Shutterstock.com; Booking.com.